TBS
TBS staat voor terbeschikkingstelling. TBS kan alleen worden opgelegd voor misdrijven waarop een minimum gevangenisstraf staat van vier jaar. Het is een maatregel die de rechter oplegt aan mensen die zware delicten hebben gepleegd en lijden aan een psychiatrische ziekte of stoornis. Vanwege deze stoornis stelt de rechter hen niet geheel verantwoordelijk voor hun daden. Om de stoornis te behandelen en herhaling (recidive) te voorkomen wordt mede TBS opgelegd. Het belangrijkste oogmerk van de TBS-maatregel is het beveiligen van de maatschappij. Bij terugkeer van de TBS-gestelde in de maatschappij moet het risico voor de maatschappij “aanvaardbaar” zijn.
TBS inrichting
De TBS-gestelde met bevel tot verpleging verblijft in een beveiligde gesloten inrichting. De behandeling is gericht op terugkeer in de samenleving met een sterk verminderde kans op herhaling van een (zwaar) delict. Een TBS-inrichting moet aan strenge veiligheidseisen van het Ministerie van Justitie voldoen. Tegelijkertijd kampen veel inrichtingen met een hoog ziekteverzuim en een tekort aan gekwalificeerd personeel.
Geen dwangbehandeling
De TBS’er in een gesloten inrichting wordt gestimuleerd om deel te nemen aan de behandeling. De Nederlandse wet kent geen dwangbehandeling. Werkt de persoon niet mee aan zijn behandeling, dan vermindert de kans op recidive niet en blijft de beveiliging van de maatschappij noodzakelijk. De rechter zal de TBS dan ook steeds verlengen. Uiteindelijk kan dat betekenen dat de TBS-gestelde op een langdurige verblijfsafdeling, ook wel longstay-afdeling genoemd, wordt geplaatst.
Verlof
Het doel van TBS is terugkeer in de maatschappij, met een voor de maatschappij ‘aanvaarbaar’ risico. Dat gaat proefondervindelijk door de TBS-gestelde stapsgewijs meer vrijheden te verlenen met verlof:
Verlof wordt alleen verleend als de TBS-inrichting kan aantonen dat het recidivegevaar voldoende is teruggebracht dat het verantwoord is om op verlof te gaan. De Minister van Justitie verleent de machtiging tot een bepaalde vorm van verlof. Als eenmaal de machtiging is verleend, beslist de inrichting telkens opnieuw of het verantwoord is om de TBS-gestelde op verlof te laten gaan. Maar het Ministerie merkt terecht op dat mensen geen machines zijn die 100 procent betrouwbaar zijn.
Recidive
Doordat de TBS-gestelde lijdt aan een psychiatrische ziekte of stoornis is de kans aanzienlijk dat hij opnieuw in de fout gaat (recidive). 28% van de TBS-gestelden plegen binnen 6 jaar na vrijlating opnieuw een ernstig delict, waarvoor minimaal 4 jaar gevangenisstraf staat. Bij jeugd-TBS (PIJ) is een recidive van 68 procent.
PIJ-maatregel (jeugd-TBS)
Jeugdigen tot 18 jaar vallen onder het jeugdstrafrecht. De kinderrechter kan de jeugdige een maatregel van 'plaatsing in een inrichting voor jeugdigen' (de PIJ-maatregel) opleggen. De kinderrechter kan die maatregel opleggen, omdat de jeugdige schuldig is aan een ernstig misdrijf en de kinderrechter vindt dat hij intensieve hulp en behandeling nodig heeft om herhaling van het misdrijf voor voorkomen.
Een PIJ-maatregel duurt maximaal 6 jaar en kan daarna niet meer verlengd worden. De jongeren weten dus dat het een eindige zaak is en stellen zich ook minder open voor behandeling dan volwassenen. Wanneer een verlengbare PIJ-maatregel is opgelegd, dan betreft het vaak moord, verkrachting, doodslag, poging tot moord, poging tot doodslag, zware mishandeling, gewapende overvallen en/of straatberovingen. Ontsnappingen of ‘onttrekkingen aan toezicht’ komen veel voor, zowel tijdens begeleid als onbegeleid verlof. In 2006 zijn 80 van de 600 PIJ-jongeren ontsnapt.
Problemen rond TBS
Na enkele ernstige incidenten met TBS-gestelden op verlof besloot de Tweede Kamer in 2006 een onderzoek te doen naar het functioneren van het TBS-systeem. De parlementaire onderzoekscommissie TBS (de Commissie-Visser genoemd) kwam met onrustmakende bevindingen en aanbevelingen om het systeem aan te passen. Daarna heeft het Ministerie van Justitie een noodzakelijk verbetertraject ingezet.
In 1988 werd de TBR (terbeschikkingstelling van de regering) vervangen door de TBS-maatregel. Het buitenland kijkt met belangstelling naar het Nederlandse TBS-systeem, maar het is nog altijd vrij uniek in de wereld. De voornaamste reden hiervoor is dat het een kostbaar systeem betreft met beperkte resultaten. In Oostenrijk wordt aan misdadigers eerst TBS opgelegd voordat zij aan hun gevangenisstraf beginnen.
Bronnen: Eindrapport Parlementair onderzoek TBS-stelsel 2006, www.justitie.nl (Ministerie van Justitie), Dienst Justitiële Inrichtingen; Jaarplan 2007, Rapport Algemene Rekenkamer “Detentie, behandeling en nazorg criminele jongeren”, 2007, www.om.nl (Openbaar Ministerie), www.derooysewissel.nl, www.delingeburght.nl.
Steun ons initiatief! Word lid van de "Vereniging Veilige Leefomgeving Zetten".